Partekatu edukia
Herritarren segurtasuna
Gaia: Kexagilearen ustez terrorismoa goresten duten zenbait pintada egotea Goizuetako eta Etxarri Aranazko Udalen jabetzako eraikinetan.
Etxarri Aranazko alkatea
Alkate andrea:
1. 2025eko ekainaren 9an, instituzio honek (….) jaunaren kexa bat jaso zuen, Etxarri Aranatzen egindako pintadei buruzkoa, terrorismoa goratzen eta biktimentzat umiliatzen zutela iritzita.
2. Jarraian, erakunde honek Etxarri-Aranazko Udalera jo zuen kexaren berri emateko, zeinean pintaden argazki bat agertzen zen, eta planteatutako gaiari buruzko informazioa eskatzeko.
Jasotako txostenean honakoa esaten da:
“1.- Herritar honek hiru figura aipatzen ditu, batean independentzia eta sozialismoa agertzen dira, bestean Alde hemendik eta hirugarrenean Etxera, euskal preso eta iheslari politikoen elkartea.
2.- Irudi edo marrazki horietan agertzen diren mezuetan ez dago indarkeriaren aldeko irainik edo mezurik, adierazpen-askatasunaren kontzeptuaren barruan ulertzen diren herritar askoren mezuak baizik. Eta, adierazpen-askatasun horren barruan, kexa jarri duen pertsonak irainak ulertu ditu berak egin duen irakurketa horren barruan.
Udal honen iritziz, adierazpen-askatasunerako oinarrizko eskubidea erabiltzen duten herritarrak dira horiek, eta eskubide hori ezin da egon edozein administrazio-jarduketaren mende, Espainiako Konstituzioaren 20. artikulua urra baitezake.
Bestalde, herritarren adierazpen-askatasunerako oinarrizko eskubidea honako hauetara mugatzen da: gainerako oinarrizko eskubideetara, lege- edo erregelamendu-xedapenetara edo ohorerako, intimitaterako, norberaren irudirako edo gazteen eta haurren babeserako eskubidera. Udal honek uste du pintada horiek ez dituztela aipatutako aginduak urratzen, eta, beraz, Udalak ezin die biztanleei eragotzi adierazpen-askatasunerako oinarrizko eskubidea erabiltzea.
Administrazio publikoek, udal-administrazioak barne, giza eskubideak errespetatu behar dituzte ordena politikoaren eta bake sozialaren oinarri gisa, giza eskubideak errazteaz, babesteaz edo sustatzeaz gain.
Giza eskubideen errespetua sustatzeko ekintzak politikoki neutralak dira, argi eta garbi. Giza eskubideen defentsa (baita askatasunaz gabetutako pertsonena ere), definizioz, politikoki neutroa den jarduera da. Giza eskubideen defentsa guztioi dagokigu, batez ere botere publikoei, ordena politikoaren eta bake sozialaren oinarri baitira, eta, beraz, ordenamendu juridikoaren oinarri.
Beraz, jasotako erreklamazioek pertsonen eta herrien oinarrizko eskubideen adierazpen desberdinak adierazten dituzte, baita legezkotasun-printzipioarenak ere, eta ez da inola ere erreklamazio alderdikoia, zeinaren oinarria egungo ordenamendu juridikoa baita.
4.- Horregatik guztiagatik, horma-irudian agertzen diren irudiak eta esaldiak adierazpen-askatasunaren eremuan kokatu behar dira, eta herrian bertan esanahi eta norabide politikoarekin ikusi diren eta behatzen diren adierazpen gisa ulertu behar dira. Are gehiago, kexa jartzen duen pertsonak pintada horien irakurketa subjektiboa egiten du. Pintada horiek ez dute inola ere esparru konstituzionala urratzen. Eta kexan eskatzen den esparru konstituzionala betetzeak adierazpen-askatasunaren
errespetua eta babesa ere eskatzen du.
5.- Jakinik Nafarroako Arartekoak aurreko ebazpenetan aipatu duela adierazpen-askatasuna eta horren edukia ez direla epaitzen, baizik eta objektibotasun-printzipiotik kanpoko presentzia anonimoa, uste dugu legea betetzea eskatzen duen aldarrikapen bat dela, hau da, ezarritako espetxeko lege-esparruaren barruan jardutea proposatzen duela. Are gehiago, kexaren sustatzaileak ez du Arartekoaren argudioa aipatzen, baizik eta Konstituzioaren aurkako aldarrikapenak direla”.
3. Hizpide dugunaren antzeko kasu batzuk direla-eta (ildo horretan, Q21/938 kexa-espedientea, beste herri batean amnistia eskatzeko egin zituzten pintada batzuei buruzkoa), Etxarri-Aranazko txostenaren azken zatian ere jasotzen den bezala, erakunde honek honako hau adierazi zuen:
“Finkatutako printzipioa da Administrazio publikoak objektibotasunez zerbitzatzen duela interes orokorra. Horregatik, honelako edo antzeko egoeretan, komunitate osoari zerbitzu publikoa ematen dioten titulartasun edo erantzukizun publikoko eraikinetako hormetan edo elementuetan agertzen direnean jatorri arrotza, anonimoa eta noizbehinkakoa duten eduki politiko edo ideologiko jakin batzuk, erakunde honek zera gomendatzen du: administrazio-jarduera inspiratzen duten objektibotasun-, inpartzialtasun- eta neutraltasun-printzipioen arabera, eraikin horietan luzaroan egotea edo erakustea saihestea. Hori guztia pintadek adierazpen-askatasunari erantzuten dioten edo delituzkoa ez den edo zilegia den aldarrikapen-edukia duten kontuan hartu gabe, ez baita askatasun hori eta eduki hori epaitzen. Aitzitik, epaitzen dena da tokiko komunitate osoari dagozkion eraikin publikoetan duten presentzia anonimoa eta objektibotasun-printzipiotik kanpokoa, zeinak, komuna denaren espazio gisa, joera jakin baten edukien salbuespena eskatzen baitute”.
Irizpide horretan oinarrituta, uste dugu ezabatu egin beharko liratekeela kexak aipatzen dituen pintadak (“Independentzia eta Sozialismoa”, “Alde hemendik!”, “Etxera Euskal Preso...”), tokiko erakundearen titulartasuneko eraikin publiko batean dauden heinean (horietako bi liburutegi publikoan eta frontoian daudela adierazten da).
Horregatik, elementu publiko horietan dauden pintadak kentzea gomendatzen dugu.
4. Beraz, eta Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoaren erakundea arautzen duen uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.1. artikuluak ematen dizkion eskumenen arabera, hau jo du beharrezkotzat:
Etxarri Aranazko Udalari gomendatzea kexan aipatzen diren pintadak ken ditzala, baldin eta bere titulartasuneko eraikin edo elementu publikoetan badaude.
Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoaren erakundea arautzen duen uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.2. artikuluari jarraikiz, eta aginduzkoa betez, Etxarri Aranazko Udalak bi hileko epean jakinarazi beharko du ebazpen hau onartzen duen eta, dagokionean, hura betetzeko zer neurri hartu dituen.
Lege-agindu horretan xedatzen denez, aipatutako administrazio publikoak arartekoaren erabakia onartzen ez badu, erakunde honek erabaki dezake gai hori 2025. urteari dagokion urteko txostenean sartzea eta Nafarroako Parlamentuan azaltzea, jarrera hori izan duen administrazio publikoa berariaz aipatuz, baldin eta arartekoaren iritziz erabakia onartzea posible bazen.
Adeitasunez, zure erantzunaren zain,
El Defensor del Pueblo de Navarra
Nafarroako Arartekoa
Patxi Vera Donazar
Partekatu edukia